Loflied op de dwarsdenker

Loflied op de dwarsdenker

In de Ode van mei 2010 staat een boeiend artikel over het belang van dwarsdenkers. Mensen, die tegen de heersende stroom ingaan, die vasthouden aan hun eigen ideeen of overtuigingen, ook al worden zij zwaar onder druk gezet zich te conformeren aan de meerderheid. Een aantrekkelijk, romantisch beeld van de Robin Hood die tegen de gevestigde orde vecht. Maar de werkelijkheid is minder romantisch. Het blijkt dat de dwarsdenker weliswaar op termijn gelijk kan krijgen, maar dat hij of zij er vaak een hoge prijs voor betaalt. Bijvoorbeeld in de vorm van uitsluiting, isolatie, openlijke beschimping etc. En daar moet je wel tegen bestand zijn. Er is sprake van een paradox: enerzijds heeft de samenleving belang bij het vreedzaam en in harmonie samenleven van mensen die zich houden aan een aantal overeengekomen regels en principes (stoppen voor rood licht). Anderzijds kan juist de enkeling die de heersende conventies uitdaagt, zorgen voor een doorbraak. Denk aan Galileo die gevangen werd gezet om zijn opvattingen over het heelal.

Het nut van een dissident

Het interessante is, dat veel onderzoek en experimenten aantonen, dat als er een dissenter in een groep zit, de besluitvorming van die groep aanmerkelijk beter is, dan wanneer de groep unaniem in haar oordeel is. Dat bleek bijvoorbeeld bij het functioneren van jury’s in het Amerikaanse rechtsysteem. “Een afwijkende mening maakt een groep als geheel slimmer en leidt tot meer divergent denken, maar degene die met zo’n mening komt, wordt er vaak om afgestraft”, aldus Charlan Nemeth, leider van het onderzoek.

Hoe kunnen organisaties nu gezonde rebellie cultiveren?

Leidinggevenden kunnen het voorbeeld geven door toe te laten dat werknemers hun standpunten aanvechten. Omring je met mensen die anders denken. En geef dissenters erkenning. De werkelijkheid is een veelkleurig palet en het helpt om vraagstukken vanuit verschillende perspectieven te bekijken