Hoe om te gaan met anti-stories? (1)

Hoe om te gaan met anti-stories? (1)

Hoe om te gaan met anti-stories?

Storytelling richt zich onder andere op het laten beklijven van de organisatiestrategie, door deze te vertalen in begrijpelijke verhalen die gemakkelijk te onthouden zijn. Maar iedere organisatie kent ook zogenaamde ‘anti-stories’ – reeds bestaande overtuigingen en waarnemingen die indruisen tegen de nieuwe strategie.

In dit artikel beschrijf ik een aantal manieren om deze anti-stories te tackelen – en dat is noodzakelijk als je wilt dat het strategisch verhaal effectief is.

In 2014 was ik betrokken bij een gemeente die meer invulling wil geven aan het thema flexibele netwerkorganisatie. De veranderende rol van de gemeente vereist een ander type organisatie, waarbij interne mobiliteit een belangrijk aspect is. In de communicatie daarover, werden de voordelen breed uitgemeten.

In het voortraject van dit proces had ik een aantal managers geïnterviewd en in die gesprekken kreeg ik ook hele andere verhalen te horen. Zo vertelde een manager, dat zij een medewerkster van een andere afdeling had overgenomen, die volgens de vorige manager heel goed was in haar werk. Binnen twee weken bleek, dat zij helemaal niet geschikt was voor haar werk en sindsdien zit ze in de ziektewet: “dan word je eigenlijk een oor aangenaaid en ik vind dat ethisch onverantwoord. Er moet wel vertrouwen zijn. Als ze zeggen ‘dat is een goede’, dan kan ik vragen op welke punten, maar ik moet er wel op kunnen vertrouwen en niet dat er achteraf heel verkeerde referenties zijn afgegeven.”

Een andere manager zei: “ik heb hier wel eens het idee dat we het heel veel hebben over mobiliteit en het grote voordeel daarvan, totdat jouw managementassistente, beleidsmedewerker of MT-lid benadert wordt. Dan gaan er allerlei andere krachten en belangen spelen.”

Om de strategische visie over een flexibele netwerkorganisatie succesvol te laten zijn, was het nodig aandacht te schenken aan deze anti-stories. Maar hoe doe je dat?

Een ding is zeker:

Argumenten werken niet

De eerste impuls is om met argumenten het tegendeel te bewijzen. Dat werkt niet. Als mensen een bepaald verhaal in hun hoofd hebben, werken rationele argumenten niet om dat verhaal uit hun hoofd te krijgen. De enige manier om een verhaal te bestrijden is met een beter verhaal.

Zeg nooit: “Je hebt ongelijk”

Het ontkennen van een anti-story versterkt haar juist. Het werkt als het ware als olie op het vuur gooien. Vaak heeft het twee ongewenste neveneffecten: Ten eerste triggert ontkenning de ‘voorkeur voor bevestiging’: mensen hebben de neiging om informatie die niet past met hun perspectief te verwerpen. Ten tweede vermindert ontkenning de geloofwaardigheid van de leider en ondermijnt het de boodschap.

Simpel maar effectief

De simpelste en meest effectieve manier om een anti-story te tackelen is waarschijnlijk het simpelweg erkennen ervan. Een eenvoudige uitspraak kan heel effectief zijn, bijvoorbeeld:

  • we zijn allen gekwetst door de ontslagen vorig jaar en sommigen onder u zullen zich waarschijnlijk afvragen of er nog meer ontslagen zullen volgen
  • je denkt misschien dat we in het verleden vaker getracht hebben een partnership aan te gaan en dat dat mislukt is…

Gebruik humor

Een goede dosis humor of zelfspot kan helpen om de angel uit de anti-story te halen.

Een mooi voorbeeld hiervan geeft Anecdote uit de campagne voor het presidentschap in de VS in 1992. George H.W. Bush viel Hillary Clinton aan en labelde haar als ongeschikt voor het ambt van First Lady, omdat zij toegegeven had niet haar hele volwassen leven besteed te hebben aan ‘baking cookies’. De aanvallen van het Witte Huis eindigden, toen de Clinton campagne antwoordde met: “George Bush isn’t running for President – apparently he’s campaigning to become First Lady.”

Laat je karakter zien

Mark Schenk van Anecdote Ltd. vertelt een anecdote die een van de deelnemers aan een Storytelling for Leaders workshop in Singapore deelde:

Glenn was HR manager en verantwoordelijk voor de samenvoeging van twee organisaties in Mumbai, India. Alle medewerkers moesten ontslag nemen en een nieuw contract tekenen.

Hier was veel ongerustheid over. Het idee om ontslag te moeten nemen van een bedrijf, waar mensen lang in dienst waren geweest, voelde als een groot besluit, ook al was hen verzekerd, dat ze er niet op achteruit zouden gaan in arbeidsvoorwaarden. Er was niet voldoende vertrouwen dat de nieuwe organisatie het juiste zou doen. Er werd een staf meeting georganiseerd om iedereen aan boord te krijgen.

Glenn keek naar de ppt presentatie die hij geacht werd te delen met de medewerkers en het voelde alsof de spirit ontbrak aan de presentatie. Dat moest toch beter kunnen.

Onderweg naar de meeting zag hij een jongen van misschien 5 of 6 jaar oud. De jongen droeg een rugzak en in zijn ene hand had hij een tasje met kruidenierswaren en in de andere hand een doosje met eieren. Hij worstelde duidelijk om alles ongeschonden mee te krijgen naar huis.

Glenn bood de jongen aan hem te helpen door de eieren te dragen, maar de jongen keek angstig naar hem, bang dat hij de eieren zou stelen of laten vallen. Maar vriendelijk overtuigde Glenn hem om hem te laten helpen en samen liepen ze naar zijn huis. Zijn moeder stond hem in de deuropening op te wachten, angstig kijkend naar die vreemde, witte man, maar toen gaf Glenn de jongen de eieren terug. Die lachte en glipte naar binnen terwijl hij de boodschappen aan zijn moeder overhandigde.

Glenn kwam aan bij de meeting, waar alle medewerkers verzameld waren om hem te horen praten. Hij begon zijn praatje met te vertellen over de ontmoeting met de jongen, eindigend met de woorden: “jullie voelen je misschien ook angstig of bang, net als die jongen. Maar ik kan je verzekeren dat ik hier ben om jullie te helpen. Jullie houden dezelfde arbeidsvoorwaarden als daarvoor.”

Alle medewerkers namen ontslag en tekenden de nieuwe arbeidsovereenkomst.

Samenvatting

Er is geen uniforme oplossing hoe om te gaan met anti-stories, hoewel deze algemene benaderingen in veel situaties behulpzaam kunnen zijn.

In het volgende artikel zal ik enkele specifieke voorbeelden geven hoe je verhalen kunt vinden en gebruiken om een anti-story te bestrijden.

[Dit artikel is een bewerking van een post van Anecdote Ltd.]